Lindeboom Instituut

Nieuws

Masterstudent gezocht!

Studenten gezocht die hun masterthesis willen doen binnen een bredere literatuurstudie van het Lindeboom Instituut naar ‘voltooid leven’. Dit project vindt plaats binnen het platform Cultuur voor het leven. Studenten ethiek of geesteswetenschappen, met name theologie worden uitgenodigd te reageren.

In dit project verricht je literatuurstudie over ethische vragen rond het levenseinde, toegespitst op ‘voltooid leven’. Er is al veel onderzoek uitgevoerd en dat gebeurt nog steeds. Echter, een duidelijk overzicht hiervan ontbreekt, evenals het inzicht in resterende lacunes in kennis.

De literatuurstudie is onderverdeeld in diverse deelvragen over onderwerpen als beeldvormig in de samenleving over het begrip ‘voltooid leven’, levenseinde en dementie, taalgebruik en euthanasie, rol van geestelijke verzorging bij euthanasie, best practices, stand van zaken in Europa, etc. Vind hier een uitgebreidere projectbeschrijving.

Uit deze vragenreeks kunnen een of meerdere vragen worden geselecteerd dan wel geclusterd ten behoeve van het schrijven van een masterthesis. De verkregen onderzoeksresultaten worden vervolgens opgenomen in het totale onderzoeksrapport.

Binnen de projectgroep vindt uitwisseling van informatie en visie plaats.

Profiel 

  • Je bent in staat om zelfstandig literatuurstudie uit te voeren om te komen tot antwoorden op een of meerdere vragen;
  • Je hebt affiniteit met ethische reflectie en met christelijk geloof;
  • Je wordt begeleid vanuit je eigen studie

Startdatum: in overleg; zo spoedig mogelijk. Einddatum: zomer 2021

Voor meer vragen kun je contact opnemen met Arthur Alderliesten, alderliesten@lindeboominstituut.nl, 06 50 73 12 75.

Is het gebruik van cellijnen van geaborteerde foetussen voor vaccins tegen covid-19 moreel problematisch?
Prof. dr. ir. Henk Jochemsen, onderzoekshoogleraar namens het Lindeboom Instituut

Er is onder christenen veel discussie over vaccinatie tegen covid-19. Een van de discussiepunten betreft het gebruik van cellijnen van geaborteerde foetussen bij de productie van bepaalde vaccins (bijvoorbeeld die van AstraZeneca). Vormt het gebruik hiervan een reden voor christenen is om deze vaccins vanuit moreel oogpunt af te wijzen?

Geen menselijke cellen

Bij de productie van sommige vaccins wordt gebruik gemaakt van een cellijn die is afgeleid van het weefsel van de geaborteerde vrucht. De uit dat weefsel in laboratoriumschaaltjes gekweekte cellijn is gebruikt voor de vermenigvuldiging in het laboratorium van een defect gemaakt Adenovirus dat een rol speelt in het vaccin tegen Covid-19.

Dergelijke cellijnen worden gebruikt bij de productie van diverse vaccins en van andere geneesmiddelen zoals tegen rode hond, waterpokken, hepatitis A, en gordelroos. Ze zijn ook gebruikt bij onderzoek ter de verbetering van geneesmiddelen tegen ziekten als hemofilie, reumatoïde artritis, en cystische fibrose.[1]

Deze cellijn is een biologisch instrument geworden, waarvan de band met de abortus biologisch al heel dun is geworden en moreel nog dunner. In de cellen die in het laboratorium worden gekweekt, treden chromosoomveranderingen op. Het zijn geen gewone menselijke cellen meer.

Kan er DNA van een foetus in een vaccin zitten?

Het gebruik van het foetale weefsel na de abortus stond volkomen los van de beslissing tot abortus. Acceptatie van het gebruik van deze cellijn, en van het genoemde vaccin, is dus ook op geen enkele manier een rechtvaardiging van die voorafgaande abortus. De afweging die nu gemaakt wordt, betreft vooral de vraag in hoeverre de biologische link die er is tussen de voorafgaande abortus en de cellijn, het gebruik van die cellijn voor medische doeleinden moreel onaanvaardbaar maakt voor wie abortus afwijst?

Betekent dit dat er DNA van een geaborteerde foetus in een vaccin zit? Als er al enig DNA van de cellijnen in het vaccin zit, dan zijn het slechts uiterst minieme hoeveelheden. Het vaccin bevat het DNA van het defect gemaakte Adenovirus met een klein stukje corona DNA erin. Dat er van het oorspronkelijke foetale DNA ook nog iets in het vaccin zou zitten, lijkt uitgesloten.

Morele verbinding

De centrale vraag is naar de morele verbinding tussen enerzijds de abortuspraktijk (die vanuit christelijk oogpunt moreel problematisch is) en het gebruik van vaccins. Daarover wordt ook in pro life kringen verschillend gedacht. Vrij breed lees ik dat men het covid-19 vaccin niet categorisch afwijst, maar er bij de farmaceutische industrie en de overheid op aandringt om vaccins te ontwikkelen, waarbij in het productieproces geen gebruik gemaakt wordt van dergelijke cellijnen. Al was het maar om de (onterechte) gedachte dat gebruik van dergelijke vaccins een rechtvaardiging zou inhouden van abortus, weg te nemen. Het belang van vaccins, naast andere wegen, ter bestrijding van de huidige ontwrichtende pandemie, zal duidelijk zijn.

De stelling dat er een directe morele verbinding tussen het gebruik van die cellijn en de eerdere abortus, is als algemene regel erg moeilijk te handhaven. Heel wat medische kennis is verkregen op een ethisch onaanvaardbare manier, bijvoorbeeld het op onethisch wijze inzetten van ‘vrijwilligers’ in arme landen voor de testfase van geneesmiddelen. De financiële wereld zit vol met problematische praktijken, maar we gebruiken wel allemaal geld en andere financiële producten. Ook heel wat gebruiksartikelen in onze winkels zijn op een ethisch problematische manier geproduceerd. Daarbij is de link tussen een onethische praktijk en ons gedrag veel directer dan bij de cellijn. Het is goed dat geprobeerd wordt om dergelijke praktijken tegen te gaan. Maar om geen enkele indirecte betrokkenheid te hebben met immoreel gedrag dan zouden wij ‘uit deze wereld moeten gaan’.

Een aantal conclusies:

  • Het gebruik van een vaccin dat geproduceerd is met behulp van cellijnen die afkomstig zijn van een geaborteerde foetus, betekent geen goedkeuring van de abortuspraktijk.
  • Het is vrijwel uitgesloten dat er DNA van een geaborteerde foetus in een vaccin zit, maar zelfs als dit zo zou zijn is dit op zichzelf geen reden om het vaccin af te wijzen.
  • Er is geen directe morele verbinding tussen het gebruik van de cellijn en de abortuspraktijk.

[1] https://www.sciencemag.org/news/2020/06/abortion-opponents-protest-covid-19-vaccines-use-fetal-cells

Morgen wordt alles beter

Onze onderzoekshoogleraar Henk Jochemsen heeft samen met Maarten Verkerk een boek geschreven: Morgen wordt alles beter. De mogelijkheden en ethiek van gentechnologie.

Een van de grootste vragen op dit moment is hoe wij om moeten gaan met de mogelijkheden van gentechnologie. Gentechnologie zal namelijk niet alleen ziektes voorgoed uitbannen, maar lijkt ons ook de mogelijkheden te gaan bieden om de mensheid te verbeteren. Deze veelbelovende technologie roept echter veel vragen op.

Dit boek vormt een belangrijke bijdrage aan een genuanceerde discussie en beoordeling van gentechnologie, in de diepe overtuiging dat we als pluriforme samenleving keuzen moeten maken die goed zijn voor de samenleving als geheel. Het biedt een spannende zoektocht in het lastige onderwerp van gentechnologie. In deze zoektocht maken de auteurs gebruik van verschillende sciencefictionfilms en -romans.

Lees hier een fragment van het boek.

Naar aanleiding van de verschijning van het boek, publiceerde Trouw een interview met Henk Jochemsen.


De december-editie van Lindeblad uit 2020 staat op onze website. Deze keer geven we veel aandacht aan het nieuwe netwerk ‘Cultuur van het leven’. Onder andere door het interview met Arthur Alderliesten, die als projectcoördinator Ethiek een belangrijke rol speelt in het netwerk.

Beste lezer,

Hoewel corona het werk van het Lindeboom Instituut raakt, kijk ik met dankbaarheid terug op het afgelopen jaar. Ik licht er graag drie dingen uit, waarover u ook in de laatste editie van Lindeblad kunt lezen.

Allereest de benoeming per 1 juli van prof. dr. ir. Henk Jochemsen als onderzoekshoogleraar namens het Lindeboom Instituut aan de Theologische Universiteit Kampen. Hij levert in deze functie een waardevolle bijdrage aan onderzoek, onderwijs en kadervorming vanuit christelijk-ethisch perspectief.

Als tweede de start op 1 oktober van het netwerk ‘Cultuur van het leven’ met Arthur Alderliesten als projectcoördinator. Ik ben heel blij dat het nu zo ver is dat een brede groep van christelijke organisaties in dit netwerk de krachten bundelt voor onderzoek over medische ethiek en zorgethiek.

Last but not least, de presentatie op 9 november van ons langverwachte boek Geboren, niet gemaakt. Dit boek biedt een wetenschappelijke stand van zaken op het gebied van het levensbegin, kan ons als christenen helpen in onze meningsvorming en geeft handreikingen om het gesprek aan te gaan met andersdenkenden.

Wilt u bidden voor de inzet van het Lindeboom Instituut voor het leven – geboren en ongeboren – en ons steunen met een royale gift? Bij voorbaat hartelijk dank.

U kunt uw gift overmaken op NL47 INGB 0003 8057 45 t.n.v. Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut in Amersfoort, onder vermelding van ‘decemberbrief 2020’.

Dr. Sander Luitwieler, directeur

Een brede groep van christelijke organisaties bundelt de krachten voor onderzoek over medische ethiek en zorgethiek. Deze organisaties, die alle uitgaan van de volledige beschermwaardigheid van de mens in alle fasen van het leven, vormen daartoe een nieuw netwerk: ‘Cultuur van het leven’.

In het netwerk speelt het Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut een coördinerende rol. Het instituut heeft per 1 oktober 2020 Arthur Alderliesten aangesteld als projectcoördinator ethiek. In deze functie zal Alderliesten de onderzoeksprojecten faciliteren. De projecten zullen worden uitgevoerd door wisselende consortia van partners.

Netwerk van ‘pro life’ organisaties

Door samen te werken in het netwerk zullen ‘pro life’ organisaties gezamenlijk onderzoeksprojecten uit (laten) voeren. Deze bundeling van kennis en ervaring zal worden ingezet voor brede vorming, in het onderwijs en om een goed onderbouwd geluid te laten horen in het publieke en politieke debat.

De deelnemende organisaties aan het netwerk zijn de Christelijke Hogeschool Ede, Eleos, ForumC, Lelie zorggroep, het Lindeboom Instituut, de NPV, Pro Life Zorgverzekeringen, Reliëf, Schreeuw om Leven, de Theologische Universiteit Kampen en de VBOK.

Het is om te beginnen de bedoeling dat er onderzoek wordt gedaan naar ethische vragen die te maken hebben met de maakbaarheid van het leven. Te denken valt aan thema’s als levenseinde en eenzaamheid.

Impuls aan de samenwerking

Sander Luitwieler, directeur van het Lindeboom Instituut: “Ik ben blij dat we met dit netwerk een impuls kunnen geven aan de samenwerking tussen christelijke organisaties op het gebied van medische ethiek en zorgethiek. Met Arthur Alderliesten hebben we een zeer geschikte kandidaat, vanwege zijn inhoudelijke affiniteit met deze thema’s en zijn ervaring met projectmanagement.”

Arthur Alderliesten wordt voor twee dagen per week aangesteld bij het Lindeboom Instituut. “De ontwikkelingen in de gezondheidszorg en medische wetenschap gaan razendsnel waardoor de vragen aan de christelijke ethiek niet alleen vele, maar ook nieuw zijn. De combinatie van wetenschappelijk onderzoek en het vruchtbaar maken ervan voor de betrokken organisaties, kerk en maatschappij vind ik veelbelovend. Ik sta te popelen hieraan een bijdrage te leveren, zowel inhoudelijk als qua projectvoering”, aldus Alderliesten. Naast zijn werk bij het Lindeboom Instituut is Alderliesten manager van stichting Vrienden van Lelie zorggroep.

Loopbaan Arthur Alderliesten

Arthur Alderliesten (1979) is naast zijn functie bij het Lindeboom Instituut Manager Vriendennetwerk bij Lelie zorggroep. Hiervoor was hij programmamanager bij ProRail en directeur van de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK). Hij studeerde bedrijfskunde (Hogeschool van Utrecht), communicatie (Hogeschool van Utrecht) en theologie (Theologische Universiteit Kampen). Hij publiceerde diverse boekjes, waaronder het recent uitgekomen ‘Zijn als Christus’ (2020). Arthur is getrouwd en vader van vier kinderen.

Arthur Alderliesten


Voor meer informatie kunt u contact opnemen met dr. Sander Luitwieler, directeur van het Lindeboom Instituut (directie@lindeboominstituut.nl | 033 43 28 288).

Jaarverslag 2019

Het jaarverslag 2019 van het prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut staat online. Lees hierin over onze activiteiten van het afgelopen jaar.

De nieuwsbrief van het Lindeboom Instituut, Lindeblad, is weer verschenen.

Lees hier het nummer, met onder andere het nieuws over de benoeming van Henk Jochemsen als onderzoekshoogleraar aan de Theologische Universiteit Kampen.

Het Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut benoemt prof. dr. ir. Henk Jochemsen per 1 juli als onderzoekshoogleraar aan de Theologische Universiteit Kampen. Hij was eerder directeur van het Lindeboom Instituut, houder van de Lindeboomleerstoel en is inhoudelijk betrokken gebleven bij het instituut.

Prof. dr. ir. Henk Jochemsen (foto: Gea Gort)

Prof. dr. ir. Henk Jochemsen (foto: Gea Gort)

Geen nieuwe leerstoelhouder, maar interim-onderzoekshoogleraar

De functie onderzoekshoogleraar betreft een interim-positie. Eind vorig jaar is het Lindeboom Instituut een open sollicitatieprocedure gestart met het oog op de benoeming van een nieuwe Lindeboomhoogleraar als opvolger van Theo Boer. Deze procedure heeft vooralsnog geen kandidaat opgeleverd die voldoende aan het gewenste profiel voldoet. Daarom gaat het instituut in samenspraak met het College van Bestuur van de TU Kampen de leerstoel tijdelijk op een andere manier invullen, in de hoop binnen een paar jaar wel een nieuwe Lindeboomhoogleraar te kunnen benoemen. Het Lindeboom Instituut ziet het namelijk als kerntaak om de christelijk-ethische bezinning, onderwijs, toerusting en debatbijdragen op het gebied van medische ethiek voort te zetten.

Het Lindeboom Instituut en de TU Kampen zijn blij en dankbaar dat Henk Jochemsen met zijn kennis, ervaring en uitstraling de interim-positie van onderzoekshoogleraar gaat bekleden. Naast het geven van onderwijs aan de Theologische Universiteit Kampen zal Henk Jochemsen bijdragen aan de christelijk-ethische bezinning op met name het levensbegin. Zo werkt hij onder andere mee aan de publicatie van Zorgen voor beginnend leven, een nieuw boek in de Lindeboomreeks dat naar verwachting in september of oktober van dit jaar zal verschijnen.

Toerusten van jongere christelijke ethici

Een andere belangrijke taak van Henk Jochemsen als onderzoekshoogleraar zal zijn het vervullen van een mentorrol voor een aantal jongere christelijke ethici (in spe). Deze jongere ethici, onder wie Elise van Hoek (NPV) en Arthur Alderliesten (Stichting Vrienden van Lelie zorggroep), zullen met hem samenwerken en zich verder bekwamen in de medische ethiek. Op die manier wil het Lindeboom Instituut een nieuwe generatie toerusten voor medisch-ethische bezinning vanuit christelijk perspectief.

 


Voor meer informatie kunt u contact opnemen met dr. Sander Luitwieler, directeur van het Lindeboom Instituut (directie@lindeboominstituut.nl | 033 43 28 288).

prof. dr. Theo Boer hield op 6 maart 2020 zijn afscheidsrede bij zijn afscheid als Lindeboom hoogleraar Ethiek van de Zorg aan de Theologische Universiteit Kampen.

De titel van de rede luidde:


Ethische kanttekeningen bij pleidooien voor “kindereuthanasie”


In zijn rede liet Theo Boer zien dat in de discussie over euthanasie in Nederland kindereuthanasie nooit ver achter de horizon was. Het problematische van euthanasie bij kinderen heeft echter volgens Theo Boer te maken met het feit dat kinderen niet wilsbekwaam zijn. Wilsbekwaamheid behoort echter tot het fundament van de Nederlandse consensus over euthanasie. Theo Boer bepleitte dat we niet moeten tornen aan de Nederlandse consensus, namelijk “dat we mensen die er niet om kunnen vragen, niet dood maken”.

Klik hier voor de volledige tekst van de rede. U kunt ook een papieren versie bij ons bestellen. Stuur daarvoor een mail naar info@lindeboominstituut.nl met uw adresgegevens. We rekenen voor de papieren versie alleen verzendkosten.

Ondanks zijn afscheid als Lindeboomhoogleraar, blijft Theo Boer aan de PThU bezig met medische ethiek. Ook is hij nog betrokken bij een aantal lopende onderzoeksprojecten van het Lindeboom Instituut (over kinderpalliatieve zorg en ethische kwesties rondom het levensbegin).


Afscheidsrede in het nieuws

Verschillende kranten besteedden aandacht aan de afscheidsrede van Theo Boer: