Lindeboom Instituut

Het gebruik van cellijnen van foetussen bij covid-19 vaccins

Is het gebruik van cellijnen van geaborteerde foetussen voor vaccins tegen covid-19 moreel problematisch?
Prof. dr. ir. Henk Jochemsen, onderzoekshoogleraar namens het Lindeboom Instituut

Er is onder christenen veel discussie over vaccinatie tegen covid-19. Een van de discussiepunten betreft het gebruik van cellijnen van geaborteerde foetussen bij de productie van bepaalde vaccins (bijvoorbeeld die van AstraZeneca). Vormt het gebruik hiervan een reden voor christenen is om deze vaccins vanuit moreel oogpunt af te wijzen?

Geen menselijke cellen

Bij de productie van sommige vaccins wordt gebruik gemaakt van een cellijn die is afgeleid van het weefsel van de geaborteerde vrucht. De uit dat weefsel in laboratoriumschaaltjes gekweekte cellijn is gebruikt voor de vermenigvuldiging in het laboratorium van een defect gemaakt Adenovirus dat een rol speelt in het vaccin tegen Covid-19.

Dergelijke cellijnen worden gebruikt bij de productie van diverse vaccins en van andere geneesmiddelen zoals tegen rode hond, waterpokken, hepatitis A, en gordelroos. Ze zijn ook gebruikt bij onderzoek ter de verbetering van geneesmiddelen tegen ziekten als hemofilie, reumatoïde artritis, en cystische fibrose.[1]

Deze cellijn is een biologisch instrument geworden, waarvan de band met de abortus biologisch al heel dun is geworden en moreel nog dunner. In de cellen die in het laboratorium worden gekweekt, treden chromosoomveranderingen op. Het zijn geen gewone menselijke cellen meer.

Kan er DNA van een foetus in een vaccin zitten?

Het gebruik van het foetale weefsel na de abortus stond volkomen los van de beslissing tot abortus. Acceptatie van het gebruik van deze cellijn, en van het genoemde vaccin, is dus ook op geen enkele manier een rechtvaardiging van die voorafgaande abortus. De afweging die nu gemaakt wordt, betreft vooral de vraag in hoeverre de biologische link die er is tussen de voorafgaande abortus en de cellijn, het gebruik van die cellijn voor medische doeleinden moreel onaanvaardbaar maakt voor wie abortus afwijst?

Betekent dit dat er DNA van een geaborteerde foetus in een vaccin zit? Als er al enig DNA van de cellijnen in het vaccin zit, dan zijn het slechts uiterst minieme hoeveelheden. Het vaccin bevat het DNA van het defect gemaakte Adenovirus met een klein stukje corona DNA erin. Dat er van het oorspronkelijke foetale DNA ook nog iets in het vaccin zou zitten, lijkt uitgesloten.

Morele verbinding

De centrale vraag is naar de morele verbinding tussen enerzijds de abortuspraktijk (die vanuit christelijk oogpunt moreel problematisch is) en het gebruik van vaccins. Daarover wordt ook in pro life kringen verschillend gedacht. Vrij breed lees ik dat men het covid-19 vaccin niet categorisch afwijst, maar er bij de farmaceutische industrie en de overheid op aandringt om vaccins te ontwikkelen, waarbij in het productieproces geen gebruik gemaakt wordt van dergelijke cellijnen. Al was het maar om de (onterechte) gedachte dat gebruik van dergelijke vaccins een rechtvaardiging zou inhouden van abortus, weg te nemen. Het belang van vaccins, naast andere wegen, ter bestrijding van de huidige ontwrichtende pandemie, zal duidelijk zijn.

De stelling dat er een directe morele verbinding tussen het gebruik van die cellijn en de eerdere abortus, is als algemene regel erg moeilijk te handhaven. Heel wat medische kennis is verkregen op een ethisch onaanvaardbare manier, bijvoorbeeld het op onethisch wijze inzetten van ‘vrijwilligers’ in arme landen voor de testfase van geneesmiddelen. De financiële wereld zit vol met problematische praktijken, maar we gebruiken wel allemaal geld en andere financiële producten. Ook heel wat gebruiksartikelen in onze winkels zijn op een ethisch problematische manier geproduceerd. Daarbij is de link tussen een onethische praktijk en ons gedrag veel directer dan bij de cellijn. Het is goed dat geprobeerd wordt om dergelijke praktijken tegen te gaan. Maar om geen enkele indirecte betrokkenheid te hebben met immoreel gedrag dan zouden wij ‘uit deze wereld moeten gaan’.

Een aantal conclusies:

  • Het gebruik van een vaccin dat geproduceerd is met behulp van cellijnen die afkomstig zijn van een geaborteerde foetus, betekent geen goedkeuring van de abortuspraktijk.
  • Het is vrijwel uitgesloten dat er DNA van een geaborteerde foetus in een vaccin zit, maar zelfs als dit zo zou zijn is dit op zichzelf geen reden om het vaccin af te wijzen.
  • Er is geen directe morele verbinding tussen het gebruik van de cellijn en de abortuspraktijk.

[1] https://www.sciencemag.org/news/2020/06/abortion-opponents-protest-covid-19-vaccines-use-fetal-cells