Lindeboom Instituut

Blog

Morgen wordt alles beter

Onze onderzoekshoogleraar Henk Jochemsen heeft samen met Maarten Verkerk een boek geschreven: Morgen wordt alles beter. De mogelijkheden en ethiek van gentechnologie.

Een van de grootste vragen op dit moment is hoe wij om moeten gaan met de mogelijkheden van gentechnologie. Gentechnologie zal namelijk niet alleen ziektes voorgoed uitbannen, maar lijkt ons ook de mogelijkheden te gaan bieden om de mensheid te verbeteren. Deze veelbelovende technologie roept echter veel vragen op.

Dit boek vormt een belangrijke bijdrage aan een genuanceerde discussie en beoordeling van gentechnologie, in de diepe overtuiging dat we als pluriforme samenleving keuzen moeten maken die goed zijn voor de samenleving als geheel. Het biedt een spannende zoektocht in het lastige onderwerp van gentechnologie. In deze zoektocht maken de auteurs gebruik van verschillende sciencefictionfilms en -romans.

Lees hier een fragment van het boek.

Naar aanleiding van de verschijning van het boek, publiceerde Trouw een interview met Henk Jochemsen.


De december-editie van Lindeblad uit 2020 staat op onze website. Deze keer geven we veel aandacht aan het nieuwe netwerk ‘Cultuur van het leven’. Onder andere door het interview met Arthur Alderliesten, die als projectcoördinator Ethiek een belangrijke rol speelt in het netwerk.

Beste lezer,

Hoewel corona het werk van het Lindeboom Instituut raakt, kijk ik met dankbaarheid terug op het afgelopen jaar. Ik licht er graag drie dingen uit, waarover u ook in de laatste editie van Lindeblad kunt lezen.

Allereest de benoeming per 1 juli van prof. dr. ir. Henk Jochemsen als onderzoekshoogleraar namens het Lindeboom Instituut aan de Theologische Universiteit Kampen. Hij levert in deze functie een waardevolle bijdrage aan onderzoek, onderwijs en kadervorming vanuit christelijk-ethisch perspectief.

Als tweede de start op 1 oktober van het netwerk ‘Cultuur van het leven’ met Arthur Alderliesten als projectcoördinator. Ik ben heel blij dat het nu zo ver is dat een brede groep van christelijke organisaties in dit netwerk de krachten bundelt voor onderzoek over medische ethiek en zorgethiek.

Last but not least, de presentatie op 9 november van ons langverwachte boek Geboren, niet gemaakt. Dit boek biedt een wetenschappelijke stand van zaken op het gebied van het levensbegin, kan ons als christenen helpen in onze meningsvorming en geeft handreikingen om het gesprek aan te gaan met andersdenkenden.

Wilt u bidden voor de inzet van het Lindeboom Instituut voor het leven – geboren en ongeboren – en ons steunen met een royale gift? Bij voorbaat hartelijk dank.

U kunt uw gift overmaken op NL47 INGB 0003 8057 45 t.n.v. Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut in Amersfoort, onder vermelding van ‘decemberbrief 2020’.

Dr. Sander Luitwieler, directeur

Een brede groep van christelijke organisaties bundelt de krachten voor onderzoek over medische ethiek en zorgethiek. Deze organisaties, die alle uitgaan van de volledige beschermwaardigheid van de mens in alle fasen van het leven, vormen daartoe een nieuw netwerk: ‘Cultuur van het leven’.

In het netwerk speelt het Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut een coördinerende rol. Het instituut heeft per 1 oktober 2020 Arthur Alderliesten aangesteld als projectcoördinator ethiek. In deze functie zal Alderliesten de onderzoeksprojecten faciliteren. De projecten zullen worden uitgevoerd door wisselende consortia van partners.

Netwerk van ‘pro life’ organisaties

Door samen te werken in het netwerk zullen ‘pro life’ organisaties gezamenlijk onderzoeksprojecten uit (laten) voeren. Deze bundeling van kennis en ervaring zal worden ingezet voor brede vorming, in het onderwijs en om een goed onderbouwd geluid te laten horen in het publieke en politieke debat.

De deelnemende organisaties aan het netwerk zijn de Christelijke Hogeschool Ede, Eleos, ForumC, Lelie zorggroep, het Lindeboom Instituut, de NPV, Pro Life Zorgverzekeringen, Reliëf, Schreeuw om Leven, de Theologische Universiteit Kampen en de VBOK.

Het is om te beginnen de bedoeling dat er onderzoek wordt gedaan naar ethische vragen die te maken hebben met de maakbaarheid van het leven. Te denken valt aan thema’s als levenseinde en eenzaamheid.

Impuls aan de samenwerking

Sander Luitwieler, directeur van het Lindeboom Instituut: “Ik ben blij dat we met dit netwerk een impuls kunnen geven aan de samenwerking tussen christelijke organisaties op het gebied van medische ethiek en zorgethiek. Met Arthur Alderliesten hebben we een zeer geschikte kandidaat, vanwege zijn inhoudelijke affiniteit met deze thema’s en zijn ervaring met projectmanagement.”

Arthur Alderliesten wordt voor twee dagen per week aangesteld bij het Lindeboom Instituut. “De ontwikkelingen in de gezondheidszorg en medische wetenschap gaan razendsnel waardoor de vragen aan de christelijke ethiek niet alleen vele, maar ook nieuw zijn. De combinatie van wetenschappelijk onderzoek en het vruchtbaar maken ervan voor de betrokken organisaties, kerk en maatschappij vind ik veelbelovend. Ik sta te popelen hieraan een bijdrage te leveren, zowel inhoudelijk als qua projectvoering”, aldus Alderliesten. Naast zijn werk bij het Lindeboom Instituut is Alderliesten manager van stichting Vrienden van Lelie zorggroep.

Loopbaan Arthur Alderliesten

Arthur Alderliesten (1979) is naast zijn functie bij het Lindeboom Instituut Manager Vriendennetwerk bij Lelie zorggroep. Hiervoor was hij programmamanager bij ProRail en directeur van de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK). Hij studeerde bedrijfskunde (Hogeschool van Utrecht), communicatie (Hogeschool van Utrecht) en theologie (Theologische Universiteit Kampen). Hij publiceerde diverse boekjes, waaronder het recent uitgekomen ‘Zijn als Christus’ (2020). Arthur is getrouwd en vader van vier kinderen.

Arthur Alderliesten


Voor meer informatie kunt u contact opnemen met dr. Sander Luitwieler, directeur van het Lindeboom Instituut (directie@lindeboominstituut.nl | 033 43 28 288).

Jaarverslag 2019

Het jaarverslag 2019 van het prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut staat online. Lees hierin over onze activiteiten van het afgelopen jaar.

De nieuwsbrief van het Lindeboom Instituut, Lindeblad, is weer verschenen.

Lees hier het nummer, met onder andere het nieuws over de benoeming van Henk Jochemsen als onderzoekshoogleraar aan de Theologische Universiteit Kampen.

Het Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut benoemt prof. dr. ir. Henk Jochemsen per 1 juli als onderzoekshoogleraar aan de Theologische Universiteit Kampen. Hij was eerder directeur van het Lindeboom Instituut, houder van de Lindeboomleerstoel en is inhoudelijk betrokken gebleven bij het instituut.

Prof. dr. ir. Henk Jochemsen (foto: Gea Gort)

Prof. dr. ir. Henk Jochemsen (foto: Gea Gort)

Geen nieuwe leerstoelhouder, maar interim-onderzoekshoogleraar

De functie onderzoekshoogleraar betreft een interim-positie. Eind vorig jaar is het Lindeboom Instituut een open sollicitatieprocedure gestart met het oog op de benoeming van een nieuwe Lindeboomhoogleraar als opvolger van Theo Boer. Deze procedure heeft vooralsnog geen kandidaat opgeleverd die voldoende aan het gewenste profiel voldoet. Daarom gaat het instituut in samenspraak met het College van Bestuur van de TU Kampen de leerstoel tijdelijk op een andere manier invullen, in de hoop binnen een paar jaar wel een nieuwe Lindeboomhoogleraar te kunnen benoemen. Het Lindeboom Instituut ziet het namelijk als kerntaak om de christelijk-ethische bezinning, onderwijs, toerusting en debatbijdragen op het gebied van medische ethiek voort te zetten.

Het Lindeboom Instituut en de TU Kampen zijn blij en dankbaar dat Henk Jochemsen met zijn kennis, ervaring en uitstraling de interim-positie van onderzoekshoogleraar gaat bekleden. Naast het geven van onderwijs aan de Theologische Universiteit Kampen zal Henk Jochemsen bijdragen aan de christelijk-ethische bezinning op met name het levensbegin. Zo werkt hij onder andere mee aan de publicatie van Zorgen voor beginnend leven, een nieuw boek in de Lindeboomreeks dat naar verwachting in september of oktober van dit jaar zal verschijnen.

Toerusten van jongere christelijke ethici

Een andere belangrijke taak van Henk Jochemsen als onderzoekshoogleraar zal zijn het vervullen van een mentorrol voor een aantal jongere christelijke ethici (in spe). Deze jongere ethici, onder wie Elise van Hoek (NPV) en Arthur Alderliesten (Stichting Vrienden van Lelie zorggroep), zullen met hem samenwerken en zich verder bekwamen in de medische ethiek. Op die manier wil het Lindeboom Instituut een nieuwe generatie toerusten voor medisch-ethische bezinning vanuit christelijk perspectief.

 


Voor meer informatie kunt u contact opnemen met dr. Sander Luitwieler, directeur van het Lindeboom Instituut (directie@lindeboominstituut.nl | 033 43 28 288).

prof. dr. Theo Boer hield op 6 maart 2020 zijn afscheidsrede bij zijn afscheid als Lindeboom hoogleraar Ethiek van de Zorg aan de Theologische Universiteit Kampen.

De titel van de rede luidde:


Ethische kanttekeningen bij pleidooien voor “kindereuthanasie”


In zijn rede liet Theo Boer zien dat in de discussie over euthanasie in Nederland kindereuthanasie nooit ver achter de horizon was. Het problematische van euthanasie bij kinderen heeft echter volgens Theo Boer te maken met het feit dat kinderen niet wilsbekwaam zijn. Wilsbekwaamheid behoort echter tot het fundament van de Nederlandse consensus over euthanasie. Theo Boer bepleitte dat we niet moeten tornen aan de Nederlandse consensus, namelijk “dat we mensen die er niet om kunnen vragen, niet dood maken”.

Klik hier voor de volledige tekst van de rede. U kunt ook een papieren versie bij ons bestellen. Stuur daarvoor een mail naar info@lindeboominstituut.nl met uw adresgegevens. We rekenen voor de papieren versie alleen verzendkosten.

Ondanks zijn afscheid als Lindeboomhoogleraar, blijft Theo Boer aan de PThU bezig met medische ethiek. Ook is hij nog betrokken bij een aantal lopende onderzoeksprojecten van het Lindeboom Instituut (over kinderpalliatieve zorg en ethische kwesties rondom het levensbegin).


Afscheidsrede in het nieuws

Verschillende kranten besteedden aandacht aan de afscheidsrede van Theo Boer:

Deze maand is Lindeblad, de halfjaarlijkse nieuwsbrief van het Lindeboom Instituut, weer verschenen.

In dit nummer staat het afscheidsinterview met prof. dr. Theo Boer centraal, die tot september 2019 bijzonder hoogleraar namens het Lindeboom Instituut was. Hij hoopt op 6 maart 2020 zijn afscheidsrede te houden aan de Theologische Universiteit Kampen.

Verder kunt u in deze Lindeblad een verslag lezen van de bezinningsavond (20 november jl.) over embryothematiek, en een bijdrage van een van onze consortiumpartners.

Lees de digitale versie van Lindeblad.

Wilt u de papieren versie van Lindeblad ontvangen? Klik hier om u gratis aan te melden.

Kiembaanmodificatie, CRISPR-CAS9, embryonale stamcellen, in-vitro gametogenese, monogenetische aandoeningen, eugenetica. Zomaar een paar termen die langskwamen tijdens de bezinningsavond over voortplantingstechnologie op 20 november. Na verdiepende lezingen van dr. René Fransen en prof.dr.ir. Henk Jochemsen, gingen ruim zeventig bezoekers met elkaar in gesprek over dit complexe en belangrijke onderwerp. Communicatiemedewerker Teunis Brand doet verslag.

In zijn presentatie gaf René Fransen uitleg over de meest recente technische en wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van genetica en voortplanting. De huidige discussie over genetische modificatie heeft een impuls gekregen door de nieuwe techniek CRISPR-CAS9. Deze techniek maakt het mogelijk om vrij nauwkeurig aanpassingen te maken in het DNA. Als die aanpassingen plaatsvinden in het vroegste stadium van de menselijke ontwikkeling, namelijk bij een embryo, kunnen mogelijk erfelijke ziektes worden voorkomen. Doordat de wijzigingen kunnen worden aangebracht in zogenaamde kiembaancellen, zijn ze permanent, en wordt het gewijzigde DNA doorgegeven aan het nageslacht.

De verwachtingen van de nieuwe technische mogelijkheden zijn groot. Het zou ervoor kunnen zorgen dat erfelijke ziektes niet aan het nageslacht worden doorgegeven. Tegelijkertijd is er nog veel onzeker. Is de techniek echt veilig? Wat als er negatieve neveneffecten in het DNA optreden? Die worden dan namelijk ook doorgegeven aan het nageslacht. Om de techniek te verfijnen, pleiten veel wetenschappers voor het kweken van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek. Dat is in Nederland tot op heden bij wet verboden. De huidige maatschappelijke discussie gaat onder andere over de vraag of er een einde zou moeten komen aan dat verbod.

Henk Jochemsen onderstreepte in zijn bijdrage dat voor christenen het kweken van embryo’s voor onderzoek een onbegaanbare weg is. Een embryo is een mens in wording en verdient daarom volledige bescherming. Er zijn echter meer kanttekeningen te plaatsen bij de recente ontwikkelingen. Jochemsen: “We leven in een tijd waarin ziekte wordt gezien als een probleem dat we met technische middelen moeten oplossen. Daarachter gaat een drang naar beheersing en manipulatie schuil. De nieuwe technieken hebben effect op de maatschappij als geheel. We zien al dat kinderen krijgen steeds meer een project van de ouders wordt. En wat zullen de gevolgen zijn voor de acceptatie van gehandicapten?”

Jochemsen zou het in principe toejuichen als erfelijke ziektes worden bestreden door kiembaanmodificatie, mits de techniek veilig is en er geen embryo’s nodig zijn voor onderzoek. Hij stelt echter de vraag of de toepassing van de techniek daartoe beperkt zal blijven. Is er een harde grens te trekken tussen het genezen van ziekten en mensverbetering? Krijgen we in de toekomst een ‘mens op bestelling’, waarbij we gewenste eigenschappen in het DNA ‘plakken’? Dat staat volgens hem haaks op ontvangen van het leven als gave en het besef dat volkomenheid er pas zal zijn in Gods toekomst.

Na de pauze ging het publiek onder leiding van Elise van Hoek-Burgerhart (NPV) met elkaar en de sprekers in gesprek. Alle aanwezigen waren het erover eens dat het embryo volledig beschermwaardig is, en dat er daarom geen wetenschappelijk onderzoek mee gedaan zou mogen worden. Dat betekent echter niet dat er geen discussiepunten waren. Onder christenen is bijvoorbeeld IVF vrij breed geaccepteerd, terwijl die techniek ook tot stand is gekomen op basis van onderzoek met behulp van embryo’s. Bovendien maken de embryo’s die overblijven na IVF-behandelingen ook onderzoek mogelijk, wat er mede voor heeft gezorgd dat er nu weer nieuwe technieken beschikbaar zijn. Iemand uit het publiek stelde naar aanleiding daarvan de vraag of christenen al niet te ver zijn gegaan in de acceptatie van moderne medische technieken. René Fransen: “Als het goed is leidt het christelijk geloof niet alleen tot het respecteren van bepaalde morele grenzen, maar ook tot een andere manier van denken. We moeten kritisch zijn op de denkwijze dat we alles moeten repareren wat kapot is. Ook moeten we ingaan tegen het vooruitgangsgeloof, omdat nieuwe ontwikkelingen altijd hun eigen problemen met zich meebrengen.”

De bezinningsavond kwam tot stand door een samenwerking van de Theologische Universiteit Kampen, het Reformatorisch Dagblad, de NPV-Zorg voor het leven, het Hersteld Hervormd Seminarie en het Lindeboom Instituut.

Foto: André Dorst